Một bạn CTV mới của VBS khi nhận được chủ đề thì lập tức viết lên Facebook là tại sao không có thông tin gì hết, tại sao lại có thể viết mà không có bất kì định hướng nào, bài viết như thế này có giá trị gì, … Tôi không mấy ngạc nhiên vì các kiểu câu hỏi này như trước đây nữa, bởi vì đó không phải là các kiểu câu hỏi mà người làm nội dung nên hỏi. Chúng ta có những câu hỏi khác, ý nghĩa hơn, hay ho hơn cần chính chúng ta và khách hàng cùng nhau phối hợp giải đáp.

Với bài viết từ đây về sau mà VBS chia sẻ, có thể có nhiều nội dung mới và dài kì. Bạn có thể chọn lọc nội dung bạn muốn xem bằng cách click vào thông tin bạn muốn xem dưới đây:

#1: Sơ lược về LOI (Lack of Information – thiếu thông tin)

#2: LOI có gây hại gì cho doanh nghiệp không?

#3: Động thái nào là cần thiết?

#4: Những câu hỏi nào cần được gợi mở?

#5: Chúng ta có thể thay đổi điều gì trong bức tranh tổng thể?

————

#1: Sơ lược về LOI (Lack of Information – thiếu thông tin)

LOI là tình trạng thiếu thông tin về một sản phẩm/dịch vụ cần phải mô tả và kể về. Đây là tình trạng không hiếm gặp ở Việt Nam. Bởi Việt Nam có đa số là các công ty vừa và nhỏ, đã kinh doanh buôn bán từ lâu đời nhưng chỉ vừa mới gia nhập mô hình kinh doanh online trong vài năm trở lại đây.

Người chủ doanh nghiệp không có đủ thông tin về sản phẩm/dịch vụ của mình để gửi cho bên dịch vụ content. Không phải vì họ không hiểu sản phẩm của mình, cũng không phải vì sản phẩm của họ không có sự khác biệt, mà phần lớn là do chúng ta không hỏi đủ các câu hỏi cần hỏi, không hỏi đúng các câu hỏi cần hỏi và không biết cách khơi gợi để họ kể lên những câu chuyện của riêng họ.

Một đặc tính nữa về sự đối lập giữa bán hàng offline và online, là “nói” và “viết”. Có rất nhiều người nói rất giỏi, rất tốt, (bán hàng tốt) nhưng lại không thể viết được 1 câu suôn sẻ và ngược lại. Do vốn quen với cách kinh doanh truyền thống nên khi được hỏi, họ chưa hiểu hay chưa có cách diễn đạt phù hợp, nhằm đưa cho dịch vụ content các câu trả lời tương ứng.

xu-li-tinh-trang-thieu-thong-tin-2

Thiếu thông tin khiến người làm nội dung khó đưa ra các thông tin đúng và đủ về doanh nghiệp/thương hiệu họ viết

LOI cũng thể hiện rằng khách hàng đã dần hiểu được tầm quan trọng của nội dung trong xây dựng thương hiệu nhưng vẫn chưa thấy được hiệu quả của công việc này trong thời gian ngắn. Nên họ dễ tìm đến dịch vụ chỉ vì họ nghĩ đó là việc nên làm nhưng chưa đặt nặng hay chưa đủ phương thức đánh giá hiệu quả. Do đó, họ chưa sẵn lòng để kể về chính họ với cái sự thích thú, trải lòng và chia sẻ.

#2: LOI có gây hại gì cho doanh nghiệp không?

CÓ.

Vì nói cho vuông thì nội dung liên quan mật thiết đến thứ hạng. Thứ hạng góp phần vào hình ảnh thương hiệu. Thương hiệu ảnh hưởng trực tiếp đến bán hàng. Bán hàng càng nhiều càng cần nội dung hấp dẫn và độc đáo. Theo cái vòng đó mà nói thì, nội dung tuy không phải là thứ cốt yếu nhất làm nên một thương hiệu thành công hay tăng trưởng doanh thu, mà là các tiếp điểm, kết dính các quá trình lại với nhau, một cách liền mạch và liên tục.

Nếu người làm nội dung không có đủ thông tin thì sao?

Nếu người làm nội dung không có đủ thông tin cần thiết, thì quá trình “làm nội dung” và “kinh doanh” sẽ không thể diễn ra một cách nhất quán. Người đọc, người dùng không hiểu được bản thân doanh nghiệp/thương hiệu đó như thế nào. Như chàng trai không thể hiểu được một cô gái, vì có khi cô thể hiện tính cách này, khi cô lại có cá tính khác và không có điều gì thể hiện được con người thực sự của cô.

Nếu người làm nội dung không hiểu đúng về doanh nghiệp, quá trình viết có thể gây hiểu lầm với người đọc và ảnh hưởng đến hình ảnh của doanh nghiệp.

Và về lâu dài?

Nếu doanh nghiệp không nhận ra điều này, truyền thông cho thương hiệu sẽ gặp rất nhiều khó khăn, vì không định vị được hình ảnh của mình trong mắt khách hàng hoặc hình ảnh mà họ muốn lại bị viết sai đi, khiến người đọc hiểu nhầm. Không tạo ra được điểm khác biệt (USP – Unique Selling Point) để giữ khách hàng hay làm khách hàng nhớ đến mình. Doanh số sẽ giảm sút. Doanh nghiệp mất định hướng. Và những chuyện tồi tệ tiếp theo …

Với người làm nội dung, công việc của chính người đó không được đánh giá cao, mà lại không góp phần vào sự phát triển hay thành công của doanh nghiệp, nói đúng hơn là việc làm vô nghĩa và gây hại đến doanh nghiệp.

Vậy làm thế nào để hiểu đúng về doanh nghiệp? Làm thế nào để viết đúng?

#3: Động thái nào là cần thiết?

Để “lặp lại công lí” cho người làm nội dung và làm cho công việc của mình mang lại giá trị cho việc kinh doanh của khách hàng, chúng ta cần phải chủ động có những động thái tích cực và niềm tin tưởng mãnh liệt.

  • Tích cực trong việc tìm kiếm thông tin, yêu cầu thông tin và gợi mở những câu chuyện.
  • Niềm tin tưởng mãnh liệt về mỗi doanh nghiệp, rằng đằng sau mỗi thương hiệu đều có những câu chuyện rất riêng biệt để kể, để gây ấn tượng.

xu-li-tinh-trang-thieu-thong-tin-1

Bạn đã sẵn sàng trở thành người-quan-trọng chưa?

Thực chất, những thứ bình thường này, những người làm nội dung chân chính, ai cũng biết cả, cũng làm cả, … nhưng đó là thời gian đầu. Những ngày còn hăm hở bước vào ngành, với tâm thế nhiệt huyết, tò mò. Rồi sau đó, rất nhiều người chán nản, bởi cái mình làm ra, không ai cảm thấy có ích, có làm nhiều hơn 1 chút, để tâm hơn 1 chút, cũng không có người đánh giá cao. Có làm ít đi 1 chút, ít để tâm hơn 1 chút, dạng … làm cho xong, cũng không ai nói câu nào. Sự “lãnh cảm” từ khách hàng là cái còn đáng sợ hơn là chê hay phủ nhận của họ. Từ đó mà nhiều người, khi đã ở lâu trong ngành, bắt đầu cảm thấy sự cống hiến là không còn đáng giá, không quá quan trọng, rồi hình thành những nội dung hời hợt, chỉ để cho có, cho xong, mà quên mất bản thân họ – người làm nội dung – quan trọng đến mức nào.

Vì vậy, để có 2 động thái ở trên một cách liên tục và mãnh liệt, vốn đâu phải là chuyện dễ.

#4: Những câu hỏi nào cần gợi mở?

Đây là bộ câu hỏi mà bạn nên hỏi khách hàng, kể cả khách hàng mới và cũ.

Khách hàng mới

  • Đối tượng khách hàng là ai? Giới tính, thu nhập, vị trí địa lí, hành vi mua sắm?
  • Đối tượng khách hàng tiềm năng là những ai? Giới tính, thu nhập, vị trí địa lí, hành vi mua sắm? (Nếu doanh nghiệp không xác định được hoặc có quá nhiều đối tượng khách hàng mà họ theo đuổi, hãy yêu cầu họ mô tả đối tượng khách hàng mua hàng nhiều nhất)
  • Mục tiêu của doanh nghiệp là gì? Giá trị cốt lõi mà doanh nghiệp theo đuổi. Lịch sử hình thành doanh nghiệp. Ở tại đây, hãy khai thác câu chuyện của họ. Tại sao thành lập doanh nghiệp. Duyên cớ nào đến với lĩnh vực này. Họ đã trải qua những biến động nào. Họ đã vượt qua như thế nào. Họ đã rút ra được bài học gì. Họ tâm niệm điều gì. Cố gắng hỏi men theo những gợi ý, những mẫu chuyện họ kể để có thêm thông tin hữu ích. Đừng hỏi những câu mang tính chất Yes/No, hãy hỏi những câu để họ giải thích (Why).
  • Sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp là gì? Liệt kê chi tiết. Gửi thông tin mã sản phẩm, mô tả sản phẩm, càng chi tiết càng tốt. Hình ảnh sản phẩm. Sản phẩm dùng kèm. Sản phẩm thay thế. Điểm khác biệt của sản phẩm với thị trường.
  • Giá của sản phẩm/dịch vụ. Có tặng hay giảm giá không? Giá so với thị trường thì đang ở mức nào? Định vị về giá này có ý nghĩa gì với doanh nghiệp? (chính sách giá cao, chính sách giá thấp, chính sách giá thâm nhập thị trường, chính sách giá theo cảm xúc, …)
  • Có bán hàng toàn quốc hay không? Chính sách mua bán, đổi trả, giao hàng, bảo hành như thế nào? Kể tên các đại lí, cửa hàng bán lẻ. Các cửa hàng, đại lí ở vị trí như thế nào? Có thuận tiện không? Có thể đậu xe hơi không? Có bảo vệ không? Có camera quan sát không? Cách thức bày trí ở các đại lí/cửa hàng có giống nhau không? Phong cách chủ đạo là gì? Màu sắc chủ đạo và ý nghĩa của nó.
  • Các chương trình chiêu thị từ trước đến giờ là gì? Có thu hút được khách hàng không? Có đúng trọng tâm, mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra không? Chương trình nào có kết quả tốt nhất? Chương trình nào có kết quả không khả quan? Có dự định về chương trình sắp đến chưa? Mục tiêu là gì?
  • Tính cách của chủ doanh nghiệp như thế nào? (Điều này ảnh hưởng đến phong cách viết và cách truyền đạt nội dung, bởi vì chủ doanh nghiệp là linh hồn của doanh nghiệp, người đọc hiểu được cách họ kinh doanh và tâm huyết của họ thì hình ảnh doanh nghiệp dễ dàng đi vào lòng người đọc – người dùng hơn).
  • Phong cách mà khách hàng muốn đưa vào nội dung là gì? (Bình dân, gần gũi, dễ hiểu, hài hước, dí dỏm, chuyên nghiệp, học thuật, chuyên gia, …)
  • Những điều cấm kị đối với khách hàng? Những thứ không nên đưa vào? Những thứ khuyến khích đưa vào nội dung?

Khách hàng cũ

  • Hiện tại, đối tượng khách hàng đã có thay đổi gì?
  • Cách thức tiếp cận khách hàng có thay đổi gì? Thêm hay bớt kênh nào?
  • Mục tiêu kinh doanh hiện tại như thế nào?
  • Chiến dịch sắp tới là gì? Đánh vào mục tiêu nào, đối tượng nào?

Lưu ý:

  • Luôn chuẩn bị sẵn các câu hỏi này, nên in ra thành 1 file cứng khi gặp khách hàng.
  • Hãy chắc rằng nếu bạn là dịch vụ content nhỏ, thì người đi thu thập thông tin cũng nên là người viết. Vì khi nghe khách hàng nói, bạn sẽ hiểu chính xác hơn những gì mà người khác truyền đạt lại. Nếu bạn là công ty lớn, bên cạnh Account đi gặp khách hàng, cũng nên để bạn Copywriter đi theo, để bạn nghe được, hiểu được tối đa câu chuyện và ý muốn của khách hàng, để viết đúng, viết đủ. Tình trạng LOI này không ngoại trừ bạn Account quá hời hợt khi diễn đạt lại cho chính người viết hoặc diễn đạt một cách khó hiểu, không diễn đạt được hết ý của khách hàng.

—–

Những thông tin này trông giống như bạn đang thu thập để làm kế hoạch marketing hơn là làm nội dung?

Đúng vậy. Vì chúng có sự liên quan mật thiết đến nhau. Nếu không hiểu về một người nào đó, sao ta có thể miêu tả họ đúng? Nếu không hiểu về một doanh nghiệp, sao ta có thể giới thiệu họ một cách đúng đắn cho người khác?

Ngoài những câu hỏi này, khi nghe khách hàng kể, có bất kì điểm nào bạn thấy có thể là điểm sáng, điểm nhấn cho nội dung, hãy tiếp tục men theo những gợi ý đó mà hỏi khách hàng cho đến khi bạn hiểu tường tận vấn đề hoặc có 1 ý tưởng cho nội dung tổng thể.

Tất nhiên, không phải ai cũng có thể trả lời hết tất cả các câu hỏi này, đặc biệt là những khách hàng mới bắt đầu việc kinh doanh hoặc khách hàng kinh doanh theo kiểu truyền thống. Nhưng, nếu không hỏi, thì làm sao bạn có câu trả lời? Và nếu không hỏi đúng câu hỏi, thì làm sao bạn có được câu trả lời đúng cho thứ mình cần?

Với những khách hàng thực sự chưa có câu trả lời thì sao? Giống như bạn CTV của tôi ở đầu bài đã thắc mắc!

Bạn hãy là người làm điều đó. Chỉ cần biết vài giá trị cốt lõi và tìm được 1 điểm mấu chốt từ trong bất kì thứ gì của họ (sản phẩm/giá/dịch vụ/điểm nhìn của chủ doanh nghiệp/con người/thiết bị, …). Bạn sẽ xây dựng những câu chuyện và kể lại cho khách hàng nghe. Nếu khách hàng đồng ý với ý tưởng của bạn, bạn thành công 1 nửa. Bạn sẽ tiếp tục mạch chuyện đó với người đọc, người mua. Nếu khách hàng của bạn không đồng ý, hãy tiếp tục hỏi ý kiến của họ để có được những manh mối tiếp theo. Tôi biết, đây là quá trình không dễ, không nhanh chóng, nhưng nếu bạn đã làm, hãy làm 100%.

Tôi biết, nhiều khách hàng mà tôi tiếp xúc, họ không có bất kì ý tưởng nào trong kinh doanh. Họ chỉ có sản phẩm, và bắt đầu bán. Làm thế nào để họ khác biệt? Những tưởng như đây là vấn đề của họ, nhưng họ không có người làm marketing, không có người tư vấn, không có người dẫn dắt, thì tại sao, bạn là người giỏi kể chuyện, bạn lại không làm việc này? Chỉ cần 1 điểm nhỏ thôi, bạn cũng sẽ làm thay đổi cách nhìn của người dùng về họ. Trách nhiệm của bạn lớn hơn. Cách bạn làm cũng khác đi. Thực chất, bạn đảm trách nhiều hơn những con chữ, và bạn có dám làm những thứ đó hay không? Có dám cống hiến, dám thay đổi, dám làm vì sự phát triển chung hay không?

 #5: Chúng ta có thể thay đổi điều gì trong bức tranh tổng thể?

Nhiều người hiểu nội dung quan trọng nhưng họ chưa xem trọng đúng mức. Họ cho rằng nếu nội dung không tốt, nhưng các hoạt động khác tốt, thì vẫn tăng trưởng bình thường. Người đọc không hiểu là vấn đề của người viết, không phải vấn đề của thông tin. Thông tin có thể tìm thấy hằng hà sa số trên mạng, không thể nào thiếu thông tin. Đúng! Thông tin có thể tìm rất nhiều trên mạng, nhưng giá trị cốt lõi, mục tiêu của doanh nghiệp thì không thể “tự biên tự diễn” được. Nhìn thẳng vào vấn đề mà nói, khi người chủ doanh nghiệp còn chưa nhận ra tầm quan trọng của nội dung, họ rất dễ đổi dịch vụ cung cấp nội dung. Bởi vì, chỉ qua 1-2 tháng làm việc, họ không nhìn thấy cái lợi ích của nội dung mang lại cho doanh nghiệp của mình, họ sẽ đổi người hoặc ngưng luôn nội dung.

xu-li-tinh-trang-thieu-thong-tin

Nội dung cần được lên kế hoạch và thực hiện theo kế hoạch trong dài hạn

Nhiều doanh nghiệp “làm nội dung” trong 1 tháng. Họ nhận bài viết rồi để đó, không xem, không sử dụng và không nhận xét. Tức là, thấy xu hướng nội dung, làm nội dung nhưng không thấy nội dung quan trọng để dành thời gian đọc lại, xem lại hay đăng tải.

Nội dung là một thứ rất lạ. Tại thời điểm đó, giá trị mang lại của nó có thể không nhiều, thậm chí không thể nhìn thấy. Nhưng qua thời gian, nếu có kế hoạch cụ thể và theo kế hoạch đó, mỗi nội dung chính là một nấc trong chiếc thang giúp thương hiệu của bạn thăng hoa.

Nội dung cũng không phải là thứ chỉ có giá trị ở thời điểm đó. Ví dụ, một bài viết bán hàng, không chỉ góp phần vào đơn hàng của 1 ngày, 1 tuần, mà còn kéo dài cho đến khi mặt hàng đó không còn bán nữa hay thậm chí là sau đó. Vậy, nội dung là “sự tích lũy” có định hướng và “có giá trị” dài hạn. Thế nên, đừng làm nội dung đơn lẻ, tạm thời, cũng đừng nhìn nội dung trong ngắn hạn. Điều đó không công bằng với người làm nội dung.

Tại thời điểm viết bài này, tôi đã thấy được xu hướng sắp tới của nội dung trên thế giới và sắp tới đây sẽ có mặt tại Việt Nam. Nội dung sẽ có nhiều thay đổi, và người làm nội dung sẽ bận rộn hơn. Bên cạnh đó, người làm nội dung theo cách truyền thống, mì-ăn-liền sẽ đi-vào-dĩ-vãng sớm thôi.

Hãy bắt đầu từ nội dung, xây dựng dài hạn, có định hướng và đảm bảo tính nhất quán và chất lượng, bạn sẽ thắng trong cuộc chơi sắp tới.

Nếu bạn còn câu hỏi nào trong bộ câu hỏi để hỏi khách hàng hay bạn có bất kì thắc mắc nào, hãy để lại comment bên dưới, tôi sẽ trả lời với sự tận tâm và trong khả năng hiểu biết của mình

-Kiều Hải Yến-

Các bài viết cùng chuyên mục:

Tiếp tục trong Viết bài SEO