Gia nhập nghề viết không có nhiều rào cản như các ngành khác, trừ khi bạn muốn viết tiếng Anh mà lại không giỏi tiếng Anh. Nói nghề viết hay sang hơn là làm copywriter cho oai vậy thôi, chứ nghề này “thượng vàng hạ cám” lại lắm sự cười ra nước mắt. Bài viết này không bàn về điều kiện cần và đủ để trở thành người viết, bài này giữ cho những bạn đang trong nghề có thể “sắt đá” hơn trong nghề và có thể tồn tại với nghề lâu hơn.

nghe-viet

Tồn tại trong nghề viết khó hơn 1000 lần gia nhập

Chắc hẳn không ít copywriter phải ngậm ngùi trước những trường hợp oái oăm mà khách hàng với sự “ngây ngô” chủ ý của họ gây ra. Bạn có từng rơi vào trường hợp “Em ơi, bài này ngắn hơn bài kia sao lấy nhiều tiền hơn vậy?” khi so sánh bài tin tức với bài PR xuất hiện bé tí trên báo, “Em nghĩ sao mà bài em viết có 20 phút mà lấy anh mấy trăm ngàn?”, “Anh thấy bài viết của em chưa được, còn chưa được chỗ nào thì anh không biết, em cứ sửa đi, nào trúng ý anh là anh biết liền”, …

VBS không nhận là mình có đủ kinh nghiệm để không bị dính đòn, nhưng dù sao 2 năm tồn tại trong nghề cũng giúp VBS có cách thức làm việc ngày một tốt hơn và hi vọng một chút kinh nghiệm của bản thân sẽ có ích với các bạn.

#1: So sánh số lượng từ

Khách 1: Em ơi, bài này chưa đủ 500 từ nè, mới 498 từ thôi

Em: …

Gặp khách hàng so sánh từng từ, bạn khoan hẳn “chíu khọ” với khách, hãy xem xét lại bài viết. Bởi bài viết 500 từ tức là năm trong khoảng 500 từ và đảm bảo ý tứ của bài viết, chứ không phải viết 500 từ cho có. Nếu đã xem xét kĩ càng và không thêm được, bạn cứ giải thích với khách hàng (nhưng tùy khách hàng, cái này nghiêng về việc phán đoán nữa). Hoặc 1 cách đơn giản khác, bạn cứ thêm 1-2 câu cho khách hàng (hãy chắc là nó hợp với toàn bài) đơn giản mà hiệu quả. Nhưng đừng quên thòng thêm và nhấn mạnh là bài viết đã đủ ý, không dư, không thiếu từ nào, bài viết mà khách trả phí là đáng từng câu.

nghe-viet

Nếu muốn 1 bài dài bất tận, hãy thuê 1 người đánh máy thay vì 1 người viết

Đó là trường hợp đã gặp và phải xử lí. Nếu chưa gặp (chắc 1 ngày nào đó cũng gặp), phải đề phòng bằng cách lúc nào cũng viết dư ra 1 – 2 câu, đề phòng trường hợp phải chỉnh sửa theo ý khách hàng lại hụt mất.

VBS cũng ít gặp trường hợp đếm số lượng từ này, vì khách hàng chỉ chú ý chất lượng bài viết và bố cục (khách hàng thường có tâm lí thích bài viết được bố trí khoa học và hình ảnh đẹp mắt).

#2: Anh nhờ thêm có tí xíu

Khách 2: Em ơi, trên trang của anh còn thiếu mấy banner, em xem suy nghĩ giúp anh mấy cái để anh thiết kế để lên. À mà em biết photoshop không, làm giúp anh luôn đi, anh trả thêm cho 50,000 đồng luôn.

Em: Dạ concept banner + design luôn là 500,000 đồng/banner ạ

Khách 2: Cái banner có tí xíu mà lấy phí ngất trời vậy em. Anh đưa cho thằng cháu học lớp 7 của anh làm miễn phí, 20 phút là có

Em: …

Trường hợp khách hàng “thêm tí xíu” này không ít. Nhưng bạn không được mềm lòng, chiều theo ý khách, vì vừa rẻ rúng chính từ ngữ của mình vừa làm cho khách nghĩ họ đang đúng: việc làm banner là dễ ẹc, không đáng chi nhiều tiền và chỉ mất 20 phút vừa concept vừa design.

Hãy thể hiện chính kiến của bạn ngay từ lúc đầu và chỉ nhận làm khi khách đồng ý với mức chi phí bạn đưa ra. Nếu khách đã đồng ý, bạn phải nói rõ quy trình:

  1. Demo 2-3 concept.
  2. Khách chọn 1 concept.
  3. Chuyển sang design.

Nếu đã chuyển đến giai đoạn design, gửi lại khách không thấy hài lòng, thì chỉ có thể sửa design chứ không thể quay lại bước 1,2. Nghĩa là từng giai đoạn đã qua rồi là ngắt khúc, không xoay vòng lại được.

Vì bạn có lúc sẽ ức đến nỗi có thể đạp đỗ cái bàn vì khách thay đổi ý kiến vào phút 89, mà trường hợp này không hề hiếm.

#3: So sánh

Khách 3: Em ơi, sao bài em viết cho anh không bằng bài em viết trên web của em?

Em: …

Thứ nhất, ngay lập tức xem lại bài đã viết và hỏi xem khách cảm thấy không thích chỗ nào, cần chỉnh sửa gì. Khách phải nói ra được điểm không phù hợp thì bạn mới có thể sửa chữa.

Về việc so sánh, vừa tương quan, vừa lại không tương quan

  • Tương quan: Người đọc có thể nhìn vào, đọc bài viết và đánh giá bài hay hay dở, mặc dù nó không cùng thể loại.
  • Không tương quan: Bài viết về mô tả sản phẩm không thể so sánh với bài viết hướng dẫn, chuyên sâu.

=> Trong cái “thứ nhất” này, bạn phải xem xét lại bài viết, rất có thể chất lượng bài viết của bạn không đạt yêu cầu.

Thứ hai, vấn đề nằm ở chỗ “yêu cầu”. Bạn nhận được yêu cầu không rõ ràng, mục đích viết bài không rõ ràng, bạn nghe và hiểu sai ý của khách hàng, … thì không thể viết thuyết phục được. Nếu là chuyện đã rồi, ngoài việc giải thích, xem xét lại bài viết, bạn có thể hỏi rõ lại khách 1 lần nữa chính xác họ muốn gì trong bài viết và diễn đạt lại chúng trong bài viết.

Cái dở của người viết là không hiểu sản phẩm/dịch vụ đủ sâu, cũng không chịu hỏi khách hàng đủ nhiều để bật ra vấn đề nên bài viết thường nằm ở rìa của cái sự bổ ích cho người đọc và tất nhiên cũng nằm ngoài rìa sự hài lòng của khách hàng.

=> Để có bài viết tốt với người đọc: khách hàng và khách hàng của khách hàng (client và user/customer), cần phải hiểu rõ cái mình viết và mục đích của bài viết. Nếu không, bài của bạn sẽ vô cùng nhạt nhẽo và lãng phí.

Thứ ba, có những khách hàng không hiểu được mình muốn gì, vì chuyên môn của họ không giống bạn, cũng không giống những người sẽ đọc bài viết của họ. Kiểu “Em sửa bài lại đi, anh thấy chưa hài lòng, còn không hài lòng chỗ nào thì anh không biết. Em cứ sửa, gặp cái nào anh thích là anh biết liền”. Đau lòng nhất là trường hợp này, vì chính họ còn không biết họ muốn gì thì làm sao mình có thể “gãi đúng chỗ ngứa” của họ? Y như chơi trò xổ số “Sổ đi, đúng số anh thích, anh sẽ nói cho em biết”. Để đối phó với trường hợp này, hãy mạnh dạn hỏi tâm tư của khách hàng, gợi ý từ những câu hỏi dễ nhất

– Thông thường khách hàng của anh là những đối tượng nào? Những bà nội trợ/những nhà doanh nghiệp, …

– Anh muốn viết bài này để giới thiệu sản phẩm/dịch vụ tới khách hàng thôi hay anh muốn khách hàng đọc vào là muốn đặt hàng?

– Anh thấy sản phẩm/dịch vụ bên mình có điểm nào thực sự nổi bật so với những nhà cung cấp khác?

– Anh thích phong cách gần gũi hay học thuật? Anh thích nhiều cảm xúc trong bài hơn hay nghiêng về lí tính hơn?

=> Phải đặt câu hỏi tới khách hàng để có được vấn đề thực sự cho bài viết.

Tham khảo thêm: Cách làm nội dung cho người mới tập viết

Khi mà đã hỏi những câu này và có thông tin hết rồi, viết đúng yêu cầu hết rồi mà khách vẫn không thích, bạn hãy ca bài ca

Em: Trưa nay anh mời em đi ăn, em nói muốn ăn gì đó thật ngon mà anh hỏi ăn món gì em cũng lắc lắc đầu hết, không biết ăn gì thì làm sao anh chiều em được. Bài viết cũng vậy đó anh, anh phải biết chính xác anh muốn gì thì em mới có thể giúp anh thể hiện ra bằng ngôn từ được. Anh cứ đọc bài rồi nghĩ giúp em xem anh không thích chính xác cái gì, em sẽ giúp anh sửa lại.

Tạm kết: Còn hàng hà sa số trường hợp ngặt nghèo khác nữa mà bạn phải đối mặt hàng ngày, việc đối phó quan trọng nhưng không bằng việc ý thức về một nội dung hấp dẫn. Đảm bảo bài viết chất lượng, đủ yêu cầu và phù hợp với mục đích đã, rồi bạn sẽ tránh được nhiều trường hợp không hay.

Các bài viết cùng chuyên mục:

Tiếp tục trong Viết bài SEO